محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
1608
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
به يكى از ملوك سامانى * داشت دوران طبيبى ارزانى . . . » ( چهار مقاله با تعليقات ، صص 409 - 408 ، و هفت اورنگ ، صص 99 - 298 ) . ص 1208 ، س 15 : « . . . ميان جبريل بن بختيشوع و منكه خلاف افتاد به دارويى كه رشيد را بدادند ، و غلط بود ، و رشيد آن شب بمرد خواست كه جبريل بن بختيشوع را بكشد . گفت : يا امير المؤمنين مرا زمان ده ، اگر فردا بهتر نشوى مرا بكش ! منكه آنجا ايستاده بود . بيرون آمد و بخنديد و گفت : جبريل بن بختيشوع اين ملك را بفريفت ، اين ملك خود امشب بميرد . چگونه كشد فردا او را ! » . اختلاف منكه و جبريل بن بختيشوع را در تاريخ طبرى نديدم ، خنديدن منكه به مردى مانوى بود كه پوششى گسترده بود و داروهايى بر آن افگنده . . . ( تاريخ طبرى ، ج 11 ، صص 48 - 747 ) . ص 1209 ، س 9 - 10 : نام مردى كه هارون به خانهء وى فرود آمد و درگذشت در نسخهء ما « احمد بن الحميد الطوسى » آمده ، و در دو نسخهء ص ( 419 b ) و صب ( 315 b ) : حميد بن عبد الحميد الطوسى . در متن تاريخ طبرى ( ج 11 ، صص 38 - 737 ) وى « حميد بن ابى غانم الطائي » خوانده شده است و محل وى « مثقّب » ، و به نيمه شب ، شب شنبه ، سه روز از جمادى الآخر گذشته ، از سنهء 193 . ص 1209 ، س 23 : « زن آزاد دو بودش ، يكى : زينب امّ جعفر . . . » روايت نسخه هاى ما نادرست است ، و اين زن آزاد « امّ جعفر زبيده » است دختر جعفر بن منصور كه به سال صد و پنجاه و شش ، به روزگار خليفگى مهدى ، با او ازدواج و زفاف كرد . . . امة العزيز ، نيز زن آزاد نبود ، و كنيز فرزنددار بود كه مادر على بود ! ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 11 ، صص 58 - 757 . ص 1215 ، س 5 : « نهربين » را از متن تاريخ طبرى ( ج 11 ، ص 797 ) گرفتم كه نسخه هاى ما نادرست بود . ص 1218 ، س 5 - 7 : با شرمسارى بسيار ، در اين دو سطر ، دو غلط زشت روى داده است كه صورت درست آن را از نسخهء ص ( 423 a ) مىآورم : « [ فضل سهل ] را نيز خلعت داد . . . و او را ذو الرياستين نام كرد ، يعنى [ رياست كدخدايى